ទំព័រដើម
ក្របខ័ណ្ឌទស្សនាទាននៃការអនុវត្តគណនេយ្យភាពសាលារៀននៅកម្រិតបឋមសិក្សាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា៖ ការសំយោគទ្រឹស្តី និងឯកសារពាក់ព័ន្ធ
ឃុន រចនា* នូវ វីរ៉ា និងម៉ម ចាន់សៀន
សាលាក្រោយបរិញ្ញាបត្រ វិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ រាជធានីភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា
*អ្នកនិពន្ធទទួលបន្ទុកឆ្លើយឆ្លង៖ rachanakhun@gmail.com
Rachana Khun*, Vira Neau, and Chansean Mam
Graduate School, National Institute of Education, Phnom Penh, Cambodia
*Corresponding author: rachanakhun@gmail.com
DOI: https://doi.org/10.62219/cjes.2025321
| ទទួលបានអត្ថបទ៖ ០៥ កុម្ភៈ ២០២៥ | កែសម្រួល៖ ១៥ មិថុនា ២០២៥ | ទទួលបានអត្ថបទ៖ ០៩ កញ្ញា ២០២៥ |
| Received: 05 February 2025 | Revised: 15 June 2025 | Accepted: 09 September 2025 |
មូលន័យសង្ខេប
| គណនេយ្យភាពសាលារៀន គឺជាយន្តការសំខាន់មួយក្នុងកំណែទម្រង់អប់រំទូទាំងពិភពលោក ដែល ទទួលឥទ្ធិពលពីគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងសាធារណៈទំនើប (New Public Management – NPM) ផ្ដោតលើប្រសិទ្ធភាព លទ្ធផល និងការគ្រប់គ្រងផ្អែកលើភស្តុតាង។ នៅកម្ពុជា គណនេយ្យភាពសាលារៀន ត្រូវបានរួមបញ្ចូលក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រអប់រំជាតិ ក្រោមក្របខ័ណ្ឌគណនេយ្យភាពសង្គម ដោយផ្តោតលើ តម្លាភាព ការទទួលខុសត្រូវ និងការចូលរួមរបស់សហគមន៍។ ក្របខ័ណ្ឌទស្សនាទានច្បាស់លាស់ស្តីពី គណនេយ្យភាពសាលារៀន នៅតែមិនទាន់មានការអភិវឌ្ឍគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងបរិបទសង្គមនយោបាយ និងវប្បធម៌របស់កម្ពុជា។ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងអភិវឌ្ឍក្របខ័ណ្ឌទស្សនាទានសម្រាប់សិក្សាឈ្វេងយល់ និងផ្តល់ការវាស់វែងការអនុវត្តគណនេយ្យភាពសាលារៀន នៅកម្រិតបឋមសិក្សាក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រ វិភាគឯកសារ អ្នកស្រាវជ្រាវបានសិក្សា និងសំយោគគោលនយោបាយ ទ្រឹស្តី អត្ថបទស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ និងរបាយការណ៍ផ្លូវការ ដើម្បីកំណត់សមាសភាគសំខាន់ៗ។ ការវិភាគផ្តោតលើវិមជ្ឈការ ការទទួលខុសត្រូវ តម្លាភាព ការចូលរួម និងការតាមដាននិងត្រួតពិនិត្យ។ តាមរយៈលទ្ធផលសំយោគវិភាគបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា គណនេយ្យភាពសាលារៀន ត្រូវឈរលើលក្ខណវិនិច្ឆ័យ៥ យ៉ាងដែលជួយលើ ៖ (១) វិមជ្ឈការបង្កើនសេរីភាពសាលារៀនក្នុងការសម្រេចចិត្ត ទាក់ទងនឹងការគ្រប់គ្រងអង្គភាព ហិរញ្ញវត្ថុ បុគ្គលិក ការបង្រៀន និងកិច្ចការរដ្ឋបាល, (២) ការទទួលខុសត្រូវ ធានាបាននូវការអភិវឌ្ឍវិជ្ជាជីវៈជាបន្តបន្ទាប់ ការដឹកនាំមានប្រសិទ្ធភាព និងការទទួលខុសត្រូវរួមចំពោះលទ្ធផលសិក្សា, (៣) តម្លាភាពជួយបង្កើនទំនុកចិត្តតាមរយៈការចែករំលែកព័ត៌មាន និងការរាយការណ៍លទ្ធផលសិក្សា ការវាយតម្លៃ និងការប្រតិបត្តិ, (៤) ការចូលរួម របស់គ្រូបង្រៀន គ្រួសារ មាតាបិតា សិស្ស និងសហគមន៍ ធានាឱ្យមានតម្លាភាពទូលំទូលាយ និងភាពឆ្លើយតបទាន់ពេល, និង(៥) ការតាមដាននិងត្រួតពិនិត្យទាំងផ្ទៃក្នុង និងក្រៅ ផ្តល់យន្តការសម្រាប់ការកែលម្អជាបន្តបន្ទាប់ និងការសម្រេចចិត្តផ្អែកលើភស្តុតាង។ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអភិវឌ្ឍក្របខ័ណ្ឌទស្សនាទានរួម មានសមាសភាគ សំខាន់ ៥ និងសមាសភាគរង ២២ ដែលសមស្របនឹងបរិបទកម្ពុជា។ អ្នកអភិវឌ្ឍគោលនយោបាយ និងអ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ អាចប្រើប្រាស់ក្របខ័ណ្ឌនេះ ជាឧបករណ៍សម្រាប់វាស់វែង វិភាគ និងពង្រឹងការអនុវត្តគណនេយ្យភាពសាលារៀន ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណភាព សមធម៌ និងចីរភាពនៃការអប់រំនៅកម្រិតសាលារៀន។ |
Abstract
| School accountability is a critical mechanism in global education reform, strongly shaped by the New Public Management (NPM) paradigm, which emphasizes efficiency, performance, and evidence-based governance. In Cambodia, school accountability has been incorporated into national education policy through the Social Accountability Framework, focusing on transparency, responsibility, and community participation. Despite these efforts, a comprehensive conceptual framework tailored to Cambodia’s specific socio-political and cultural context remains limited. This study aims to develop a conceptual framework for examining and measuring the implementation of school accountability at the primary education level in Cambodia. Employing a document analysis approach, the study reviews and synthesizes national policies, theoretical models, academic research, and official reports. The analysis identifies five core dimensions of school accountability: decentralization, responsibility, transparency, participation, and monitoring and evaluation. Findings indicate that: (1) decentralization strengthens school autonomy in decision-making related to management, finance, personnel, instruction, and administration; (2) responsibility promotes continuous professional development, effective leadership, and shared accountability for student learning outcomes; (3) transparency fosters trust through open information-sharing and reporting of academic and operational performance; (4) participation from teachers, parents, students, and the community enhances responsiveness and inclusiveness; and (5) monitoring and evaluation both internal and external-ensure continuous improvement and evidence-based decision-making. This study proposes a holistic conceptual framework comprising five components and 22 sub-components appropriate for the Cambodian context. The framework provides policymakers and researchers with a practical tool to assess, analyze, and strengthen school accountability, ultimately contributing to improved quality, equity, and sustainability in primary education. |
Document Type: Original Article
Source: Volume 3, Number 1, March 2025
Download: FULL ARTICLE